Εμφύτευση βηματοδότη

pacemaker

Εμφύτευση βηματοδότη

Η εμφύτευση βηματοδότη είναι μια χειρουργική επέμβαση κατά την οποία μια μικρή ηλεκτρική συσκευή που καλείται βηματοδότης εμφυτεύεται στο στήθος του ασθενή. Ο βηματοδότης στέλνει τακτικούς ηλεκτρικούς παλμούς που βοηθούν στην διατήρηση σταθερού καρδιακού παλμού. 
Με την εμφύτευση βηματοδότη μπορεί να πετύχουμε σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής σε ασθενείς που παρουσιάζουν προβλήματα με τον καρδιακό τους ρυθμό, ενώ σε κάποιους ασθενείς μπορεί να είναι απαραίτητοι για την επιβίωση τους (βηματοδοεξαρτόμενοι). 
Σχεδόν όλοι οι σύγχρονοι βηματοδότες λειτουργούν κατ΄επίκληση και στέλνουν παλμούς μόνο όταν αισθανθούν αδυναμία της καρδιάς να παράγει αυτόχθονα ρυθμό.
Οι περισσότεροι βηματοδότες έχουν αισθητήρες κίνησης και αναπνοής που επιτρέπουν ανάλογα με τις ρυθμίσεις να προσαρμόζονται στις ανάγκες του ασθενή και να αυξομειώνουν την καρδιακή συχνότητα.

Πότε θα χρειαστώ βηματοδότη;

Ένδειξη για την εμφύτευση του βηματοδότη αποτελούν ορισμένοι τύποι βραδυαρρυθμίας ιδιαίτερα όταν αυτές προκαλούν συμπτώματα και δεν αποδίδονται σε αναστρέψιμα αίτια (π.χ. επίδραση φαρμάκων).
Οι συνηθέστερες περιπτώσεις βραδυαρρυθμίας στις οποίες απαιτείται εμφύτευση βηματοδότη είναι οι ακόλουθες:

  • Νόσος φλεβοκόμβου – διαταραχές στη γένεση των ερεθισμάτων
  • Συμπτωματική φλεβοκομβική βραδυκαρδία
  • Φλεβοκομβική βραδυκαρδία < 40 σφύξεις/λεπτό στη διάρκεια της ημέρας
  • Κολποκοιλιακός αποκλεισμός – διαταραχές στην αγωγή των ερεθισμάτων
  • 2 προς 1 κολποκοιλιακός αποκλεισμός (κάθε δεύτερο ερέθισμα διέρχεται διαμέσου του κολποκοιλιακού κόμβου από τους κόλπους προς τις κοιλίες)
  • Πλήρης κολποκοιλιακός αποκλεισμός (κανένα ερέθισμα  δε μεταφέρεται από τους κόλπους προς τις κοιλίες – εμφάνιση βραδέος ρυθμού από κοιλιακό κέντρο)
  • Περιγραφή της επέμβασης
    Μετά από προετοιμασία της περιοχής όπου θα γίνει η επέμβαση (αριστερό άνω ημιθωράκιο, υποκλείδια χώρα και περιοχή του ώμου), και την τοπική αναισθησία, γίνεται μικρή τομή (μήκους περίπου 5 εκατοστών) και παρασκευάζεται μία «θήκη» κάτω από το δέρμα της περιοχής όπου θα τοποθετηθεί η γεννήτρια της συσκευής.
    Ακολούθως, διαμέσου μιας φλέβας προωθείται και εμφυτεύεται το ηλεκτρόδιο στην καρδιά με τη χρήση ακτινοσκοπικού μηχανήματος.
    Τα επόμενα στάδια είναι ο έλεγχος της ορθής λειτουργίας του ηλεκτροδίου, η στερέωση του στην περιοχή της τομής και η σύνδεση με τη γεννήτρια της συσκευής η οποία και τοποθετείται στη θήκη κάτω από το δέρμα.
    Η όλη επέμβαση περίπου 1 ώρα. 

    Πιθανές επιπλοκές της επέμβασης

    Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων η εμφύτευση βηματοδότη έχει καλή έκβαση και δε συνοδεύεται από εμφάνιση επιπλοκών.
    Οι δυνητικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με την επέμβαση είναι οι ακόλουθοι:
    Πνευμοθώρακας (διαφυγή αέρα γύρω από τους πνεύμονες) – περίπου 1 κάθε 100 επεμβάσεις. Σε περίπτωση μικρού πνευμοθώρακα δεν απαιτείται ιατρική παρέμβαση, ενώ  εάν είναι μεγάλος μπορεί να απαιτηθεί παροχέτευση. Ο ασθενής εξέρχεται χωρίς προβλήματα μετά από ολιγοήμερη παράταση της νοσηλείας του.
    Περικαρδιακή συλλογή (συλλογή αίματος γύρω από την καρδιά) – περίπου 1 κάθε 500 επεμβάσεις. Εάν η συλλογή είναι μικρή δεν απαιτείται παρέμβαση. Εάν είναι μεγάλη γίνεται διαδερμική παρακέντηση ενώ εξαιρετικά σπάνια μπορεί να απαιτηθεί καρδιοχειρουργική επέμβαση.
    Λοίμωξη – περίπου 1 κάθε 100 επεμβάσεις. Η επιπλοκή αυτή προλαμβάνεται με τη χορήγηση αντιβιοτικών πριν και μετά την επέμβαση.
    Αιμάτωμα (συλλογή αίματος συνήθως στην περιοχή της θήκης). Η πιθανότητα είναι μεγαλύτερη σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά φάρμακα. Τα αιματώματα συνήθως αντιμετωπίζονται επιτυχώς με πιεστική περίδεση στην περιοχή.
    Μετακίνηση ηλεκτροδίου – περίπου 1 κάθε 100 επεμβάσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται νέα επέμβαση μικρότερης διάρκειας για επανατοποθέτηση του ηλεκτροδίου.

    Οδηγίες μετά την επέμβαση
    Ο ασθενής εξέρχεται από το νοσοκομείο την επομένη της επέμβασης και σε 8 – 10 ημέρες γίνεται η αφαίρεση ραμμάτων.
    Για περίπου ένα μήνα απαιτείται περιορισμός στις κινήσεις του άνω άκρου στην άρθρωση του ώμου για αποφυγή μετακίνησης των ηλεκτροδίων.
    Μετά την επέμβαση θα πρέπει να επικοινωνήσετε με το θεράποντα ιατρό σε περίπτωση έντονου πόνου ή εάν εμφανίσετε πυρετό, δύσπνοια ή διαπιστώσετε αιμορραγία, ερυθρότητα, εκροή υγρού, τοπική αύξηση της θερμοκρασίας ή διόγκωση στην περιοχή του τραύματος. Μετά την επέμβαση δε θα πρέπει να ακουμπάτε ή να περιεργάζεστε άσκοπα με τα χέρια σας τη συσκευή.
    Εντός ενός μήνα από την εμφύτευση θα σας αποσταλεί μία κάρτα που αποτελεί την «ταυτότητα» του βηματοδότη και στην οποία αναγράφονται τα στοιχεία σας, ο τύπος της συσκευής και των ηλεκτροδίων, η ημερομηνία εμφύτευσης και τα στοιχεία του εμφυτευτή ιατρού. Είναι σημαντικό να έχετε συνεχώς μαζί σας την ταυτότητα της συσκευής σας (ή αντίγραφο αυτής). 

    Η παρακολούθηση και ο έλεγχος της λειτουργίας της συσκευής γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα μετά την επέμβαση. Ο πρώτος έλεγχος γίνεται περίπου 4 εβδομάδες μετά την επέμβαση και ακολούθως κάθε 6 μήνες.
    Στη διάρκεια κάθε επίσκεψης παρακολούθησης ελέγχονται τα ακόλουθα:

  • η διάρκεια ζωής της μπαταρίας
  • η ορθή λειτουργία των ηλεκτροδίων
  • η εμφάνιση αρρυθμιών
  • ο προγραμματισμός της συσκευής
  • Βηματοδότες – Ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές

    Οι βηματοδότες νέας γενιάς είναι πολύ καλά προστατευμένοι έναντι της πιθανότητας ηλεκτρομαγνητικής παρεμβολής.
    Η χρήση οικιακών ηλεκτρικών ή ηλεκτρονικών συσκευών (π.χ. φούρνος μικροκυμάτων, τηλεόραση, video, τηλεχειριστήρια, υπολογιστές) είναι ασφαλής. Είναι απαραίτητο να ελεγχθεί η σωστή γείωση των μεγάλων οικιακών ηλεκτρικών συσκευών όπως πλυντήριο, στεγνωτήριο, ηλεκτρική κουζίνα και θερμοσίφωνας. 
    Η χρήση κινητών τηλεφώνων επιτρέπεται από την αντίθετη πλευρά του βηματοδότη. Πρέπει να αποφεύγεται το κινητό τηλέφωνο σε μπροστινή τσέπη πουκαμίσου πάνω από τη συσκευή.
    Η διέλευση των ασθενών διαμέσου των πυλών ασφαλείας σε πολυκαταστήματα είναι ασφαλής. Η παρατεταμένη στάση μπροστά από τα αντικλεπτικά αυτά συστήματα θα πρέπει να αποφεύγεται. 
    Σε περίπτωση αεροπορικού ταξιδιού οι ασθενείς θα πρέπει να επιδεικνύουν την ταυτότητα της συσκευής στον έλεγχο επιβατών.

    8. Συχνές ερωτήσεις
    Μετά από πόσο χρονικό διάστημα από την εμφύτευση επιτρέπεται η  οδήγηση;
    Μετά την εμφύτευση οι ασθενείς θα πρέπει να απέχουν από την οδήγηση για τουλάχιστον 2 εβδομάδες. Σε περιπτώσεις επαγγελματικής οδήγησης, ο περιορισμός επεκτείνεται στις 6 εβδομάδες.
    Μετά από πόσο χρονικό  διάστημα μπορώ να συμμετέχω σε αθλητικές δραστηριότητες;
    Για διάστημα 4 εβδομάδων απαιτείται περιορισμός τις κινήσεις του άνω άκρου. Μετά από το διάστημα αυτό επιτρέπεται η συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες.
    Καλό είναι να αποφεύγονται αθλήματα με σωματική επαφή με αντιπάλους.
    Ποια είναι η αναμενόμενη διάρκεια ζωής της μπαταρίας του βηματοδότη;
    Η διάρκεια ζωής του βηματοδότη εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η ανάγκη για συνεχή βηματοδότηση και η ποσότητα της ενέργειας που καταναλώνεται κάθε φορά που βηματοδοτεί. Μία μέση διάρκεια ζωής εκτιμάται σε περίπου 7 έτη.
    Τι γίνεται μετά την εξάντληση της μπαταρίας;

    Σε περίπτωση εξάντλησης ακολουθεί η αντικατάσταση ΜΟΝΟ της γεννήτριας με μία επέμβαση βραχείας διάρκειας υπό τοπική αναισθησία.
    Μπορώ να υποβληθώ σε αξονική ή μαγνητική τομογραφία;
    Οι ασθενείς με βηματοδότη μπορούν να υποβληθούν με ασφάλεια σε αξονική τομογραφία. Ορισμένα νέας γενιάς μοντέλα βηματοδοτών καθιστούν εφικτή τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας με ασφάλεια.